پروتکل عملی شروع داروهای ضدافسردگی (SSRI / SNRI) در مطب پزشک عمومی: از تیتراسیون تا پیشگیری از بی‌قراری هفته اول
خلاصه بالینی: چرا بیمار در هفته اول مصرف سرترالین یا اس‌سیتالوپرام مضطرب‌تر می‌شود و چگونه با شروع نصف دوز از قطع خودسرانه دارو توسط بیمار جلوگیری کنیم؟
بزرگ‌ترین علت قطع خودسرانه داروهای SSRI توسط بیماران در ایران، عدم توضیح ۳ نکته طلایی در روز اول نسخه است: ۱) قانون «شروع با نصف دوز برای ۴ تا ۷ روز اول»: در بیماران مبتلا به اضطراب فراگیر (GAD) یا پانیک، شروع مستقیم با یک قرص کامل سرترالین ۵۰ یا اس‌سیتالوپرام ۱۰ باعث تحریک اولیه گیرنده‌های سروتونینی (Jitteriness/Activation syndrome) و تشدید اضطراب و تهوع در هفته اول می‌شود! همیشه درمان را با نصف قرص (سرترالین ۲۵mg یا اس‌سیتالوپرام ۵mg یا فلوکستین ۱۰mg) بعد از صبحانه به مدت ۱ هفته شروع کنید و از هفته دوم به ۱ قرص کامل برسانید. ۲) توضیح تاخیر اثر درمانی: به بیمار صریحاً بگویید «عوارض گوارشی و بی‌قراری خفیف در هفته اول طبیعی و گذراست، اما اثر اصلی ضدافسردگی و ضداضطراب دارو ۲ تا ۴ هفته بعد ظاهر می‌شود». ۳) غربالگری حیاتی اختلال دوقطبی (Bipolar) قبل از نوشتن نسخه: از هر بیمار افسرده بپرسید «آیا تا به حال دوره‌ای از انرژی بیش‌ازحد، کم‌خوابی بدون خستگی و پرحرفی ۴ روزه داشته‌اید؟»؛ شروع SSRI به تنهایی در بیمار دوقطبی او را وارد فاز مانیا (شیدایی) می‌کند! ۴) در سالمندان بالای ۶۵ سال: سرترالین و اس‌سیتالوپرام (حداکثر ۱۰mg در سالمند به دلیل QTc) ایمن‌ترین‌ها هستند و ۵ تا ۷ روز پس از شروع در سالمندان باید سدیم خون از نظر هیپوناترمی (SIADH) چک شود.